یکی از مراسم سنتی عزاداری در ماه محرم مراسم"طشت گذاری است که از آیینها و آداب عزاداری و تعزیه منسوب به منطقه اردبیل بوده و از سه روز مانده به محرم در تمام مساجد و حسینیه های این شهر برگزار می شود.

این ایین که منسوب به شهر اردبیل به طور خاص و مردم آذربایجان به طور عام میباشد. در این آئین، طشت نماد مشک سقای کربلا، آب، رود و نماد فراتی است که به روی حسین (ع) و یارانش بسته شد.

در اردبیل قدیم این رسم از بیست و هفتم ماه ذیحجه و با برگزاری مراسم طشت گذاری در مسجد جامع این شهر آغاز می شد و از روزهای بعد مساجد دیگر نیز به نوبت طشت گذاری و طشت گردانی می کردند. امروزه نیز این مراسم با اندک تغییراتی در چندین روز با شور و حال خاصی در اماکن مخصوص مثل ، مسجد جامع، مسجد اعظم و... برگزار می شود..

به این صورت که دسته هاى زنجیرزنى و سینه زنى با نوحه سرایی و نواختن طبل و شیپور و حمل علمهای عزاداری، به یاد تشنگان کربلا مشکى را پر از آب کرده و آن را به همراه طشتهایى از جنس برنز یا مس که به طور معمول بر دوش ریش سفیدان هر محله حمل مى شود، به مسجد می برند و بعد از طواف مسجد طشتها در جاى مخصوص خود قرار گرفته و با خواندن دعاى مخصوص، طشت ها پر از آب می شود. از آب این طشتها، بیشتر حاضران و عزاداران به عنوان تبرک و جهت برآورده شدن حاجاتشان بر می دارند..

در مواردی نیز ممکن است طشتها قبلا در خانه ای که صاحب آن نذر کرده، قرار داشته باشد که در این صورت نیز دسته های عزادار به آن خانه مراجعه کرده و پس از انجام عزاداری، طشتها را برداشته و به طرف مکان برگزاری مراسم می برند.

 

  بر اساس متن کامل و قدیمی ‌دعای طشت گذاری که به صورت تلفیقی با استفاده از سه زبان فارسی، ترکی و عربی نوشته شده می‌توان حدس زد آیین طشت گذاری ریشه در عصر صفویه داشته باشد. اما آنچه مسلم می‌دانیم این است که در دوره قاجاریه طشت گذاری در مسجد جامع اردبیل برگزار می‌شده. البته در آن مقطع برای ریختن آب به درون طشت‌ها از مشک استفاده می‌کردند که اکنون مشک‌ها جای خود را به کوزه‌های آب داده اند.
در عصر قاجاریه فقط در مسجد جامع اردبیل طشت گذاری برگزار می‌شد و سپس سایر محلات اصلی شهر نیز نسبت به انجام این مراسم اقدام کردند. چنانکه اکنون در 200 مسجد شهر اردبیل مراسم طشت گذاری برگزار می‌شود..

بر اساس روایت‌های تاریخی پیش از رسیدن حسین بن علی و یاران و اهل بیتش به کربلا، "حر" برای بار نخست در منطقه ای به اسم "زباله" راه را بر امام سوم شیعیان بسته و حرکت کاروان وی را متوقف می‌سازد. حسین بن علی همانجا، علی رغم کمبود آب، دستور می‌دهد طشت‌هایی که همراه کاروان بوده را زمین بگذارند و آب مشک‌ها را درون طشت‌ها خالی کنند تا هم یاران خودش و هم سربازان حر از آن آب بنوشند و هر دو طرف، چارپایان شان را نیز سیراب سازند. این اتفاق می‌تواند یکی از دلایل ایجاد مراسم طشت گذاری محسوب شود. علاوه بر این اهمیت آب در روز‌های تاسوعا و عاشورا هم بر کسی پوشیده نیست.

دلیل دیگر اینکه نشانگر جوانمردی های حضرت عباس (ع) است که یه جرعه هم از آب مشک نخوردند تا خودشان را به خیمه گاه برسانند.